บทความเพื่อสุขภาพ

“ท้องร่วง” โรคควรระวังช่วงฤดูร้อน Feb 14, 2016

“ท้องร่วง” โรคควรระวังช่วงฤดูร้อน

เมื่อเริ่มเข้าสู่ฤดูร้อน จะพบผู้ที่ป่วยเป็น “โรคอุจจาระร่วง” ได้มากขึ้น เนื่องจากอากาศที่ร้อนและอุณหภูมิที่สูงขึ้น ส่งผลให้อาหารที่เตรียมไว้รับประทาน มีโอกาส บูด เสียได้ง่าย และเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดภาวะอุจจาระร่วง

นอกจากนี้ โรคอุจจาระร่วงเกิดจากเชื้อโรคหลายชนิด เช่น เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ได้แก่ เชื้ออหิวาตกโรคเชื้อบิด ซัลโมเนลลา อีโคไล รวมถึงเชื้อปรสิตในลำไส้ และอาจเกิดจากเชื้อไวรัส เช่น ไวรัสโรต้า หนอนพยาธิ เป็นต้น
โรคนี้พบได้บ่อย ทุกปีเกิดได้กับประชาชนทุกวัย พบมากในกลุ่มผู้สูงอายุ และเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี โรคอุจจาระร่วง (Diarrhea) เป็นภาวะที่มีการถ่ายอุจจาระเหลว 3 ครั้ง/วัน หรือมากกว่า หรือถ่ายมีมูกหรือปนเลือดอย่างน้อย 1 ครั้ง อาเจียนบ่อย กินอาหารไม่ได้กระหายน้ำกว่าปกติมีไข้สูง ติดต่อโดยการบริโภคอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีเชื้อปนเปื้อนมาจากอุจจาระของผู้ป่วยหรือผู้ที่เป็นพาหะ รวมถึงน้ำหรือน้ำแข็งที่ไม่สะอาด ส่งผลให้เกิดอาการอุจจาระร่วงได้
ผู้ที่ได้รับเชื้ออุจจาระร่วงจะมีอาการต่างๆ กันตามเชื้อที่ได้รับ กรณีเกิด อุจจาระร่วงจาก เชื้อไวรัส นั้น เชื้อที่พบบ่อยคือ ไวรัสโรต้า อุจจาระจะมีลีกษณะเป็นฟอง มีกลิ่นเหม็นเปรี้ยว หรือกลิ่นกรด พบบ่อยในเด็กที่ดื่มนม ส่วนอาการแสดงที่เกิดจาก  เชื้อแบคทีเรีย เช่น อีโคไล อุจจาระมีลักษณะเป็นน้ำใสเหมือนปัสสาวะ มีกลิ่นคาว เชื้ออหิวาต์ จะถ่ายอุจจาระเป็นน้ำครั้งละมากๆ ในรายที่เป็นรุนแรง อุจจาระมักมีสีขาวขุ่น เหมือนน้ำซาวข้าว มีกลิ่นคาวจัด ซัลโมเนลลา อาจมีไข้หรือไม่มีไข้ก็ได้ ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำสีเขียวในช่วงแรก 2-3 ครั้ง ต่อมาอาจถ่ายเหลว มีมูกและเลือดปน สำหรับ  เชื้อซิเกลลา  ในเด็กจะมีอาการไข้สูงอาจพบอาการชักร่วมด้วย ในช่วงแรกอาจถ่ายอุจจาระเป็นน้ำ ต่อมาจะถ่ายกะปริดกะปรอยมีมูกเลือดปน มีอาการปวดท้องเหมือนถ่ายไม่สุด
อันตรายที่สำคัญของโรคนี้ คือ การเกิดภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ ที่อาจทำให้ช็อก หมดสติ และภาวะขาดสารอาหารในช่วงหลังซึ่งส่งผลให้ผู้ป่วยโดยเฉพาะเด็กเล็กและผู้สูงอายุเกิดโรคแทรกซ้อนเป็นอันตรายแก่ชีวิตได้ซึ่งภาวะอุจจาระร่วงส่วนใหญ่จะหายได้เองโดยการรักษาอาการขาดน้ำและเกลือแร่ ด้วยการดื่มสารละลายเกลือแร่ โอ อาร์ เอส รับประทานอาหารอ่อนย่อยง่าย เช่นข้าวต้ม โจ๊ก แกงจืด รับประทานอาหารตามปกติ ไม่ควรงดอาหาร เพื่อป้องกันการขาดสารอาหาร และไม่ควรรับประทานยาหยุดถ่าย หรือยาแก้ท้องเสีย เพราะจะทำให้ลำไส้กักเก็บเชื้อโรคไว้นานขึ้น นอกจากนี้การรับประทานยาปฏิชีวนะ หรือยาฆ่าเชื้อโดยไม่จำเป็นอาจกระตุ้นให้เกิดการแพ้ยาหรือดื้อยาได้
ทั้งนี้ วิธีป้องกันโรคอุจจาระร่วงด้วยตนเองสามารถทำได้ง่ายโดย ล้างมือให้สะอาดด้วยน้ำและสบู่ ทุกครั้งก่อนปรุงหรือรับประทานอาหารและภายหลังขับถ่ายอุจจาระ ที่สำคัญคือ ควรเลือกรับประทานอาหารที่สะอาด สุกใหม่ ๆ ดื่มน้ำสะอาด เลือกซื้อน้ำแข็งที่ถูกสุขอนามัย มีภาชนะรองรับ ไม่วางกับพื้นโดยตรง หากเป็นน้้าแข็งหลอดที่บรรจุถุงควรสังเกตรายละเอียด บนฉลากให้ครบถ้วน เช่น ผู้ผลิต และชื่อที่ตั้งสถานที่ผลิต เครื่องหมาย อย. ไม่ควรรับประทานอาหารที่สุกๆดิบๆ และหากจำเป็นต้องรับประทานอาหารค้างมื้อควรอุ่นให้ร้อนทุกครั้งก่อนรับประทาน ภาชนะและอุปกรณ์ที่ใช้ในการประกอบอาหาร
ควรล้างทำความสะอาด เก็บให้พ้นจากสัตว์นำโรค เช่น หนู แมลงสาบ แมลงวัน รวมถึงการขับถ่ายอุจจาระลงส้วมที่ถูกสุขลักษณะและระวังเป็นพิเศษในการใช้น้ำเพื่อเตรียมอาหารเด็กทารก หากอาการอุจจาระร่วงไม่ดีขึ้น คือมีอาการถ่ายเป็นน้ำมากขึ้นอาเจียนบ่อย รับประทานอาหารไม่ได้ กระหายน้ำมากกว่าปกติ มีไข้สูง ถ่ายอุจจาระเป็นมูกหรือปนเลือด ควรรีบไปพบแพทย์ เพื่อรับการรักษา สำหรับการป้องกันดูแลรักษาสุขภาพที่ดี ประชาชนควรปฏิบัติตนให้ถูกสุขลักษณะด้วยการ “กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ” รับประทานอาหารสุก ร้อน สะอาด เพื่อสุขภาพที่ดี ปลอดจากโรคอุจจาระร่วงได้


ที่มา : สำนักโรคติดต่อทั่วไป กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข โดย กลุ่มสื่อสารสาธารณะและภาคีเครือข่าย
แหล่งข้อมูล www.thaihealth.or.th