บทความเพื่อสุขภาพ

ขาดวิตามินบี 1 อันตรายถึงชีวิต Feb 6, 2016

ขาดวิตามินบี 1 อันตรายถึงชีวิต

จากกรณีที่มีลูกเรือประมงเสียชีวิต 6 ราย และป่วยต้องเข้ารับการรักษาใน รพ.ระนองอีก 25 ราย ภายหลังต้องลอยคอหาปลากลางทะเลนานกว่า 9 เดือน ซึ่งแพทย์ยืนยันว่าไม่ได้เกิดจากโรคติดเชื้อร้ายแรง หากแต่เกิดจากภาวะขาดวิตามินบี 1 อย่างรุนแรงนั่นเอง

ทั้งนี้ ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา ผอ. ศูนย์โรคติดเชื้อ โรคอุบัติใหม่ สภากาชาดไทย และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย หนึ่งในทีมสอบสวนโรค ที่ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีลูกเรือประมงเสียชีวิต ยืนยันว่า ไม่มีปัญหาโรคติดต่อร้ายแรงอย่างแน่นอน เพราะระบบการป้องกันโรคระบาดของไทยเข้มงวดมาก หลังจากทราบสถานการณ์ก็ไม่ได้เอาเรือเข้าเทียบท่าทันที แต่มีการสอบสวนจนมั่นใจแล้วถึงจะนำเรือเข้าเทียบท่า หรือหากขึ้นฝั่ง รพ.ระนองก็มีห้องแยกโรคความดันเป็นลบ และห้องแยกโรคระดับปกติรองรับอยู่แล้ว
ก่อนหน้านี้มีการสำนักระบาดตรวจเลือดทางห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ของผู้ป่วย 4 รายยืนยันว่าขาดวิตามินบี 1 อย่างรุนแรง หลังจากนั้น 2-3 วันมีเรือเข้ามาที่ จ.ระนอง จากการซักประวัติจากผู้ทราบเหตุการณ์ ผู้ป่วย และการตรวจร่างกายลูกเรืออีก 25 ราย พบ มีอาการบวม มีประวัติปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะที่น่อง มีอาการชา ลักษณะก็เข้าได้กับการขาดวิตามินบี 1

"ประวัติมาเหมือนกันหมดเลยคือมีอาการช่วง 2 สัปดาห์ เริ่มมีแขน ขาบวม จากนั้นเริ่มอ่อนแรงที่ขาก่อน บางรายมีอาการปวดบริเวณท้องหรือลำตัว ซึ่งตรงนั้นอาจจะอธิบายได้ว่าเป็นลักษณะของความผิดปกติของไขสันหลังบริเวณนั้น บางรายอาการรุนแรงแขนไม่มีแรง ในรายที่เป็นมากอาจจะไม่บวมแต่มีอาการทางหัวใจ หอบเหนื่อย น้ำท่วมปอด เสียชีวิต ซึ่งหลังเริ่มมีอาการเหนื่อยแล้วระยะเวลาดำเนินโรคเร็วมาก และไม่จำเป็นต้องมีการติดเชื้อโรคอื่น ๆ ร่วมก็ทำให้มีอาการรุนแรงได้"

เมื่อตรวจสอบอาหารการกินพบว่าอาหารส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นแป้ง อาทิ ข้าวขาวขัดสี มันเทศ มันสำปะหลัง ซึ่งหากจะย่อยแป้งมาเป็นพลังงานต้องใช้วิตามินบี 1 แต่กลับไม่ได้รับวิตามินตัวนี้เข้าไปทดแทนเลย จึงต้องใช้ของที่มีสะสมอยู่ในร่างกายซึ่งมีอยู่ประมาณ 20 มิลลิกรัม ซึ่งก็จะหมดใน 1 เดือน ยิ่งการทำประมงต้องใช้แรงงานมากยิ่งกระตุ้นให้ร่างกายขาดวิตามินบี 1 ได้เร็วขึ้น

"การแสดงออกของโรคขาดวิตามินบี 1 จะคล้ายกับโรคหัวใจวาย หรือถ้าแขนขาลีบจะคล้ายกับการติดเชื้อในเส้นประสาท หรือเป็นโรคที่เกิดจากภูมิคุ้มกันแปรปรวน และทำให้เส้นประสาทอักเสบซึ่งการรักษาจะใช้คนละแนวทาง ถ้าไม่รู้แล้วไปรักษาแบบโรคเส้นประสาทอักเสบก็จะเสียเงินเป็นจำนวนมาก แต่ไม่หาย เนื่องจากการรักษาจะทดแทนด้วยการให้วิตามินบี 1 แต่คนส่วนใหญ่หรือหมอเองไม่ทันได้คิดถึงโรคนี้เพราะคิดว่าเป็นโรคในประเทศยากจนที่ขาดแคลนเรื่องอาหารการกิน"

ศ.นพ.ธีระวัฒน์ บอกว่า อาหารที่มีวิตามิน บี 1 อาทิ อาหารธัญพืชเต็มเมล็ด เยื่อหุ้มเนื้อเมล็ด จมูกข้าว ข้าวกล้อง ข้าวที่ไม่ขัดสี ข้าวสาลี ข้าวโพด ข้าวโอ๊ต ข้าวบาร์เลย์ ลูกเดือย ขนมปังโฮลวีต ซีเรียล เนื้อ ปลา ไก่ ไข่ นม ผักใบเขียว มันฝรั่ง ถั่วเปลือกแข็ง ถั่วเหลือง ส้ม มะเขือเทศ เป็นต้น

ส่วนอาหารที่จะมาทำลายวิตามินบี 1 เช่น ข้าวขัดสี ถั่ว มันสำปะหลังซึ่งแม้จะมีวิตามินบี 1 อยู่บ้างแต่แป้งเยอะจะทำให้มีการใช้วิตามินบี 1 เพิ่มเพื่อเอาแป้งมาใช้เป็นพลังงาน รวมถึงอาหารดิบ ทุกอย่างจะมีตัวทำลายวิตามินบี 1 สูงมาก แม้กระทั่งปลาดิบก็เช่นกัน แต่ที่คนญี่ปุ่นไม่เป็นโรคขาดวิตามินบี 1 เนื่องจากรับประทานผัก ผลไม้ด้วย ดังนั้นแม้ว่าจะมีตัวทำลายแต่ก็ได้รับทดแทนจากทางอื่นด้วย

"คำแนะนำสำหรับคนที่ต้องทำงานในที่ที่มีอาหารการกินจำกัดเป็นเวลานานอยากแนะนำให้ทานวิตามินบี 1 บี 6 และบี 12 ซึ่งจะมีวิตามินบี 1 ในปริมาณเข้มข้น อย่างน้อย 100 มิลลิกรัมอย่างน้อย 1 เม็ด แม้ว่าไม่มีอาการก็สามารถป้องกันได้ระดับหนึ่ง"
ปัจจุบันไม่ทราบสถานการณ์การเกิดโรคในประเทศไทย แต่จากการลงพื้นที่สอบสวนโรคในกลุ่มผู้ต้องขังจังหวัดบึงกาฬเสียชีวิตจากการการขาดวิตามินบี 1 ได้มีการตรวจสุขภาพของผู้คุมขังและเจ้าหน้าที่คนอื่น ๆ ที่ไม่มีอาการใด ๆ ก็พบว่ามีภาวะขาดวิตามินบี 1 เช่นเดียวกัน
แทนที่จะหาว่าใครขาดวิตามินบี 1 บ้างนั้นทางที่ดีควรปรับการรับประทานอาหารหรือรับประทานวิตามินเสริม แต่หากเจอคนมีอาการเข้าข่ายก็ให้คำนึงไว้ด้วยว่ายังมีโรคขาดวิตามินบี 1 ที่สามารถนำมาสู่การเสียชีวิตอยู่บนโลกนี้ด้วย แม้จะไม่ได้ขัดสนเรื่องการกินก็ตาม


ที่มา : หนังสือพิมพ์เดลินิวส์
แหล่งข้อมูล www.thaihealth.or.th